Όψεις στα Κινηματογραφικά Ρεύματα

Τρίτη 27/01 στις 19:50

Παρουσίαση : Τα παιγνίδια παρασκηνίου και οι μηχανορραφίες, οι οποίες ορίζουνε και καθορίζουνε τα αναγκαία και το κοινωνικό γίγνεσθαι, υπό το πρίσμα του Roman Polanski στο Chinatown (1974).

Αμερικανικό Νέο Κύμα
Το Αμερικανικό Νέο-Κύμα στο Κινηματογράφο, επίσης γνωστό ως New Hollywood ή Hollywood Renaissance, αναφέρεται σε ένα κίνημα στον αμερικανικό κινηματογράφο που εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και διήρκεσε μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1980. Αυτή η περίοδος είδε μια νέα γενιά σκηνοθετών να αναλαμβάνει το προσκήνιο, φέρνοντας ένα νέο σύνολο αξιών και αισθητικής στον αμερικανικό κινηματογράφο.
Βασικά χαρακτηριστικά του Αμερικανικού Νέο-Κύματος:
Επιρροή από το Γαλλικό Νέο Κύμα:
Οι Αμερικανοί σκηνοθέτες επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από την Γαλλικό Νέο Κύμα, υιοθετώντας ένα πιο ρεαλιστικό και ανεξάρτητο στυλ κινηματογράφησης.
Θέματα :
Οι ταινίες αυτής της περιόδου συχνά ασχολήθηκαν με ηθικά αμφίσημα θέματα, αντικατοπτρίζοντας την κοινωνική αναταραχή και την αμφισβήτηση της καθιερωμένης τάξης, με πρωταγωνιστές ηθικά διφορούμενους, αποξενωμένους ή επαναστατικούς, αντίθετα με τα παραδοσιακά πρότυπα και σκληρά αστικά περιβάλλοντα, κοινωνική απογοήτευση, βία και σύνθετα ηθικά διλήμματα με μεγαλύτερο ρεαλισμό.
Καινοτομία στην Αισθητική και στην αφήγηση :
Οι σκηνοθέτες πειραματίστηκαν με νέες τεχνικές αφήγησης, κάμερας και μοντάζ, όπως μη γραμμικές πλοκές, κατακερματισμένες αφηγήσεις, διφορούμενα τέλη και αναδρομές στο παρελθόν και φυσικό φωτισμό, γυρίσματα σε τοποθεσίες εχτός στούντιων για επίτευξη περισσότερου ρεαλισμού, εμπνευσμένα από το Γαλλικό Νέο Κύμα, τον Ιταλικό Νεορεαλισμό.
Ηθοποιία :
Χαρατηριζότανε από την ηθική ασάφεια και την πολυπλοκότητα των χαρακτήρων, μακριά από τα κλασικά στυλ, παρουσιάζοντας αντιήρωες που αντανακλούν την κοινωνική αναταραχή, με πιο διακριτικές, ερμηνείες που υποστηρίζονται από τη νέα τεχνολογία (καλύτερα μικρόφωνα, κάμερες) για ρεαλιστικότερες απεικονίσεις και αντιθεατρικό ύφος.
Ανεξάρτητος Τρόπος Σκέψης και Παραγωγής :
Παρά το γεγονός ότι συχνά εργάζονταν μέσα στο σύστημα των στούντιο, οι σκηνοθέτες του Νέο-Κύματος διατήρησαν έναν ανεξάρτητο τρόπο σκέψης και μια δέσμευση για την τέχνη του κινηματογράφου.

Χαραχτηριστικοί Σκηνοθέτες :
1) Martin Scorsese
2) Francis Ford Coppola
3) Robert Altman
4) William Friedkin
5) Brian De Palma
6) Arthur Penn
7) Hal Ashby

8) Mike Nichols
9) Sam Peckinpah
10) Woody Allen
11) John Cassavetes
12) Melvin Van Peebles
13) John Carpenter
14) Roman Polanski
15) Dennis Hopper
16) Richard C. Sarafian
17) Peter Yates
18) John Schlesinger
19) Bob Rafelson
20) Peter Bogdanovich
21) Terrence Malick
22) Gordon Parks
23) Michael Schultz
24) Charles Burnett

Χαραχτηριστικές ταινίες :

1) Shadows (1958) John Cassavetes
2) Too Late Blues (1961) John Cassavetes
3) Faces (1968) John Cassavetes
4) Husbands (1970) John Cassavetes
5) Minnie and Moskowitz (1971) John Cassavetes
6) A Woman Under the Influence (1974) John Cassavetes
7) The Killing of a Chinese Bookie (1976) John Cassavetes
8) Opening Night (1977) John Cassavetes
9) Gloria (1980) John Cassavetes
10) Taxi Driver (1976) Martin Scorsese
11) Raging Bull (1980) Martin Scorsese
12) Street Scenes (1970) Martin Scorsese
13) Mean Streets (1973) Martin Scorsese
14) Alice Doesn’t Live Here Anymore (1974) Martin Scorsese
15) The Godfather 1 (1972) Francis Ford Copola
16) The Godfather 2 (1974) Francis Ford Copola
17) Dementia 13 (1963) Francis Ford Copola
18) The Conversation (1974) Francis Ford Copola
19) Apocalypse Now (1979) Francis Ford Copola
20) Vanishing Point (1971) Richard C. Sarafian
21) Andy (1965) Richard C. Sarafian
22) Man in the Wilderness (1971) Richard C. Sarafian
23) Lolly-Madonna XXX (1973) Richard C. Sarafian
24) Easy Rider (1969) Dennis Hopper
25) The Last Movie (1971) Dennis Hopper
26) Out of the Blue (1980) Dennis Hopper
27) Rosemary’s Baby (1968) Roman Polanski
28) Chinatown (1974) Roman Polanski
29) Dark Star (1974) John Carpenter

30) Assault on Precinct 13 (1976) John Carpenter
31) Halloween (1978) John Carpenter
32) The Fog (1980) John Carpenter
33) Escape from New York (1981) John Carpenter
34) La Permission (1967) Melvin Van Peebles
35) Watermelon Man (1970) Melvin Van Peebles
36) Sweet Sweetback’s Baadasssss Song (1971) Melvin Van Peebles
37) Don’t Play Us Cheap (1972) Melvin Van Peebles
38) Take the Money and Run (1969) Woody Allen
39) Bananas (1971) Woody Allen
40) Annie Hall (1977) Woody Allen
41) Everything You Always Wanted to Know About Sex * But Were Afraid to Ask
(1972) Woody Allen
42) Interiors (1978) Woody Allen
43) Manhattan (1980) Woody Allen
44) The Deadly Companions (1961) Sam Peckinpah
45) Ride the High Country (1962) Sam Peckinpah
46) Major Dundee (1965) Sam Peckinpah
47) The Cincinnati Kid (1965) Sam Peckinpah
48) The Wild Bunch (1969) Sam Peckinpah
49) The Ballad of Cable Hogue (1970) Sam Peckinpah
50) Straw Dogs (1971) Sam Peckinpah
51) Junior Bonner (1972) Sam Peckinpah
52) The Getaway (1972) Sam Peckinpah
53) Pat Garrett and Billy the Kid (1973) Sam Peckinpah
54) Bring Me the Head of Alfredo Garcia (1974) Sam Peckinpah
55) Who’s Afraid of Virginia Woolf? (1966) Mike Nichols
56) The Graduate (1967) Mike Nichols
57) Catch-22 (1970) Mike Nichols
58) Carnal Knowledge (`1971) Mike Nichols
59) The Landlord (1970) Hal Ashby
60) Harold and Maude (1971) Hal Ashby
61) The Last Detail (1973) Hal Ashby
62) Bound for Glory (1976) Hal Ashby
63) Coming Home (1978) Hal Ashby
64) Being There (1979) Hal Ashby
65) Shampoo (1975) Hal Ashby
66) Miracle Worker (1962) Arthur Penn
67) The Chase (1966) Arthur Penn
68) Bonnie and Clyde (1967) Arthur Penn
69) Alice’s Restaurant (1969) Arthur Penn
70) Little Big Man (1970) Arthur Penn
71) Night Moves (1975) Arthur Penn
72) Greetings (1968) Brian De Palma
73) Sisters (1972) Brian De Palma
74) Phantom of the Paradise (1973) Brian De Palma
75) Obsession (1976) Brian De Palma
76) Carrie (1976) Brian De Palma
77) Dressed to Kill (1980) Brian De Palma
78) Blow Out (1981) Brian De Palma

79) Scarface (1983) Brian De Palma
80) The Boys in the Band (1970) William Friedkin
81) The Night They Raided Minsky’s (1968) William Friedkin
82) The Birthday Party (1968) William Friedkin
83) The French Connection (1971) William Friedkin
84) Exorcist (1973) William Friedkin
85) Cruising (1980) William Friedkin
86) That Cold Day in the Park (1969) Robert Altman
87) MAS*H (1970) Robert Altman
88) Brewster McCloud (1970) Robert Altman
89) McCabe & Mrs. Miller (1971) Robert Altman
90) Images (1972) Robert Altman
91) The Long Goodbye (1973) Robert Altman
92) Nashville (1975) Robert Altman
93) California Split (1974) Robert Altman
94) Thieves Like Us (1974) Robert Altman
95) 3 Women (1977) Robert Altman
96) Robbery (1967) Peter Yates
97) Bullitt (1968) Peter Yates
98) John and Mary (1969) Peter Yates
99) Murphy’s War (1971) Peter Yates
100) The Hot Rock (1972) Peter Yates
101) The Friends of Eddie Coyle (1973) Peter Yates
102) Breaking Away (1979) Peter Yates
103) Midnight Cowboy (1969) John Schlesinger
104) The Day of the Locust (1975) John Schlesinger
105) Marathon Man (1976) John Schlesinger
106) Targets (1968) Peter Bogdanovich
107) The Last Picture Show (1971) Peter Bogdanovich
108) What’s Up, Doc? (1972) Peter Bogdanovich
109) Paper Moon (1973) Peter Bogdanovich
110) Nickelodeon (1976) Peter Bogdanovich
111) Saint Jack (1979) Peter Bogdanovich
112) Badlands (1973) Terrence Malick
113) Days of Heaven (1978) Terrence Malick
114) Gordon Parks (1968) Gordon Parks
115) The Learning Tree (1969) Gordon Parks
116) Shaft (1971) Gordon Parks
117) Shaft’s Big Score! (1972) Gordon Parks
118) The Super Cops (1974) Gordon Parks
119) Cooley High (1975) Michael Schultz
120) Honeybaby, Honeybaby (1974) Michael Schultz
121) Together for Days (1972) Michael Schultz
122) Killer of Sheep (1978) Charles Burnett
123) My Brother’s Wedding (1983) Charles Burnett

Roman Polanski :
Η θεματική του έργου του χαραχτηρίζεται από επαναλαμβανόμενα θέματα τραύματος, απομόνωσης, παράνοιας και δυναμικής εξουσίας, βαθιά συνυφασμένα με την οδυνηρή βιογραφία του, συμπεριλαμβανομένης της επιβίωσης από το Ολοκαύτωμα και τις δολοφονίες του Μάνσον, αποτυπώνοντας διαταραγμένες ψυχές και κοινωνική αποσύνθεση, με πρωταγωνιστές που αντιμετωπίζουν μπερδεμένους, εχθρικούς κόσμους, καθιστώντας τον δεξιοτέχνη του ψυχολογικού τρόμου και της σκοτεινής σάτιρας. Βασικά στοιχεία περιλαμβάνουν τον υπαρξιακό παραλογισμό από τις πολωνικές του ρίζες, τη δοκιμασία των σχέσεων και την αντιμετώπιση προσωπικών δαιμόνων μέσα από τα καταρρέοντα μυαλά των χαρακτήρων, που θολώνουν τα όρια μεταξύ τέχνης και ζωής. Η σκηνοθεσία του περιλαμβάνει σχολαστικά, ψυχολογικά φορτισμένες συνθέσεις, συχνά χρησιμοποιώντας ευρυγώνιους φακούς, βαθιά εστίαση και ένταση για να δημιουργήσει υποκειμενικές προοπτικές, ειδικά στην απεικόνιση της τρέλας, του περιορισμού και της δυναμικής της εξουσίας, κάνοντας το κοινό να νιώθει την παράνοια ή τον αποπροσανατολισμό των χαρακτήρων μέσα από δυσαρμονικό ρεαλισμό και όχι από απροκάλυπτη εξήγηση. Το υπόβαθρό του στη ζωγραφική επηρεάζει το ακριβές καδράρισμα, μετατρέποντας την κάμερα σε έναν ενεργό παρατηρητή που αποκαλύπτει κρυμμένες καταστάσεις και ανησυχητικές δυστοπικές πραγματικότητες, ενώ παράλληλα τα υποκειμενικά πλάνα είναι και αντικειμενικά με δυναμική ή στοχαστική χρήση στο μοντάζ, άλλοτε με αντιδιαμετρικών τόνων και άλλοτε με απαλή νωχελική φωτεινότητα, εικονοπλάθωντας εντυπωσιακά την αύρα του φιλμ. Επιπλέον, καταγράφει αυτό που οι χαρακτήρες είτε δεν μπορούν είτε δεν θέλουν να δουν, έχοντας οπτικά στοιχεία φαινομενικά αόρατα και επουσιώδη για τους πρωταγωνιστές που όμως αποκαλύπτουνε αθέατες ψυχολογικές καταστάσεις ή κρυφές απειλές. Οι ηθοποιοί παίζουν τους ρόλους αντιθεατρικά και με την απαραίτητη κυνικότητα δίχως φιλτράρισμα, ώστε να αποχτούνε τα διαδραματιζόμενα γεγονότα με ενέργεια και ρεαλισμό. Η σπουδαιότητα των δημιουργιών του, όπως τα «Μαχαίρι στο νερό», «Αποστροφή» , «Το μωρό της Ροζ Μαρί», «Τσαϊνατάουν» και «Ένοικος», θεωρείται παροιμιώδης και αποτελεί ορόσημο στο κινηματογράφο.

Chinatown (1974) Roman Polanski
Ένα αριστουργηματικό νεονουάρ, που εμβαθύνει σε θέματα διαφθοράς, εξουσίας και του σκοτεινού υποβάθρου του Λος Άντζελες της δεκαετίας του 1930. Η ταινία ακολουθεί τον ιδιωτικό ντετέκτιβ Τζέικ Γκίτς καθώς ξετυλίγει μια περίπλοκη συνωμοσία. Παρόλο γυρισμένο έγχρωμο, το «Chinatown» χρησιμοποιεί πολλά κλασικά τροπικά στοιχεία νουάρ, όμως ταυτόχρονα αποδομεί το κλασικό αστυνομικό είδος μέσα από το περίπλοκο, διεφθαρμένο σκηνικό του, τη μυστηριώδη femme fatale Έβελιν Μαλρέι (Ντάναγουεϊ) και ένα περίφημα ζοφερό τέλος, διερευνώντας θέματα εξουσίας, κατάχρησης και αναπόφευκτης διαφθοράς που έχει τις ρίζες του στα ιστορικά δικαιώματα στο νερό, μέσα από το βραβευμένο με Όσκαρ σενάριο του Ρόμπερτ Τάουν και τα εκπληκτικά γραφικά εποχής. Ο Πολάνσκι χρησιμοποιεί χρώμα και θεματικό βάθος, αναθεωρώντας το είδος και δείχνοντας πώς το σκοτάδι του παρελθόντος (που αντιπροσωπεύεται από τους πολέμους για το νερό στο Λος Άντζελες) στοιχειώνει διαρκώς το παρόν, χωρίς ικανοποιητική λύση. Επίσης αναδεικνύει τη συστημική διαφθορά στις δομές εξουσίας (νερό/πολιτική) και εντός των οικογενειών που ελέγχουνε τις κοινωνικές καταστάσεις, ενώ επιπλέον παρουσιάζει πως η αρπακτική φύση των ισχυρών έναντι των ευάλωτων επιβάλλεται μέσω της κατάχρησης εξουσίας. Παράλληλα, δείχνοντας γεγονότα μέσα από σκοτεινές οπτικές γωνίες (κιάλια, πόρτες), αντικατοπτρίζει παραστατικά την ατελή κατανόηση του Gittes και των θεατών φυσικά, μέχρι την τραγική τελική αποκάλυψη. Η ιστορία υποδειγματικά υφαίνει ιστορικά γεγονότα (το υδραγωγείο Owens Valley του Mulholland) με μια νατουραλιστική αφήγηση, επιτρέποντας εμβληματικές ερμηνείες, δομημένες με αντιθεατρική υφή και δίχως να εξομαλύνει τη σκληρότητα και ωμότητα των πρωταγωνιστών.Συγχρόνως χρησιμοποιεί περίπλοκα οπτικά μοτίβα, (φακοί, καθρέφτες, φώτα) και το νερό, είτε με πολύ κοντινά πλάνα είτε με γενικά, με κοφτό ή μακρών σκηνών μοντάζ για να συμβολίσει τη σχετικότητα στην αλήθεια, τη διαφθείρουσα φύση της εξουσίας και τη συντριβή της αντικειμενικής πραγματικότητας, δίδοντας ένταση. Η κάμερα συχνά μένει ακριβώς πίσω από τον Gittes (Nicholson), τοποθετώντας το κοινό από την οπτική του γωνία και με τη χρήση βενετσιάνικων περσίδων δημιουργεί κλειστοφοβικά μοτίβα φωτός και σκιάς, με αποτέλεσμα ιδανικά να αντανακλάται η ψυχολογία του ηθοποιού και αποδίδεται η ατμόσφαιρα. Το φορμά ευρείας οθόνης που δίνει έμφαση στην απεραντοσύνη και το κενό του Λος Άντζελες και συγκεκριμένα καδραρίσματα συχνά απομονώνουν τους χαρακτήρες ενισχύοντας τον εγκλωβισμό τους . Η χρωματική παλέτα άλλοτε με έντονο κοντράστ και άλλοτε με απαλό φως, αποκλίνει από το κλασικό ασπρόμαυρο νουάρ, εικονοποιώντας έξοχα τις ασφυχτικές συνθήκες που διαδραματίζεται το φιλμ, εντείνοντάς τις με την κατάλληλη χρήση ήχου ή μουσικής.
Αδιαμφισβήτητα, ένα διαχρονικό κλασικό έργο που αποτυπώνει μνημειωδώς το σκοτάδι που κρύβεται κάτω από την επιφάνεια φαινομενικά ειδυλλιακών κοινωνιών, με απαράμιλλη αισθητική.