Όψεις στα Κινηματογραφικά Ρεύματα

Τρίτη 16/12 στις 20:00

Persona (1966) του Ingmar Bergman

Παρουσίαση : Αφιέρωμα για τα 87α γενέθλια της Λιβ Ούλμαν (16/10/1938) με την ενδοσκοπική διερεύνηση για τον εσωτερικό κόσμο και τα πεπραγμένα του ανθρώπου από τον Ίνγκμαρ Μπέργκμαν μέσω της οπτασιακής εικονοκατασκευής του Περσόνα (Persona) 1966.

Λιβ Ούλμαν :
Η πρωτοπόρος κ ρηξικέλευθη Λιβ Ούλμαν, με την υποκριτική της να έχει συναισθηματικό βάθος και μια νατουραλιστική ένταση, αποτυπώνοντας την ανθρώπινη ψυχή με παραστατικότητα, ειδικά υπό τη σκηνοθεσία του Μπέργκμαν, διαμέσου εκφραστικών κοντινών πλάνων, σε ενδοσκοπικούς ρόλους με ιδιαίτερη δυναμική, δίνοντας έμφαση στο αυθεντικό συναίσθημα έναντι της τεχνητότητας, καθιστώντας την μια βασική φιγούρα στον παγκόσμιο κινηματογράφο, πληρώνοντας τα εκάστοτε κάδρα με την καλλιτεχνικά γοητευτική της ομορφιά συχγρόνως με τις εξαιρετικές ερμηνείες της, ξεφεύγοντας από το ρόλο απλά του σεξουαλικού συμβόλου, διέπρεψε στην απόδοση χαρακτήρων που είναι βαθιά πληγωμένοι, εσωστρεφείς ή αγωνίζονται, οι οποίοι αποκαλύπτουν δίχως φίλτρα τα ενδόμυχά τους μπροστά στην κάμερα, κάνοντας το κοινό να έρχεται σε επαφή με στοχαστικές ενδότερες καταστάσεις. Τα υποκριτικά στοιχεία της δομούνται από έναν εκφραστικό εσωτερικό κόσμο, όπου οι λεπτές εκφράσεις του προσώπου δραματοποιούν σύνθετες ψυχοσυνθέσεις, καθιστώντας την σαγηνευτική και καθηλωτική ως ηθοποιό. Ήταν η Μούσα του Μπέργκμαν, έχοντας μακρά συνεργασία που τη διαμόρφωσε ριζικά ως ερμηνεύτρια, καθώς απέδωσε στοιχεία υποκριτικής πέρα ​​από την αρχική της αυτοαντίληψη, διεισδύοντας μύχια στο ψυχισμό των ρόλων και ωθώντας την να διερευνήσει τις πιο σκοτεινές, πιο σύνθετες πτυχές της ανθρώπινης ύπαρξης. Παράλληλα επιδιώκει να απεικονίσει την πραγματικότητα, αποφεύγοντας τη θεατρικότητα, υποδυόμενη καταστάσεις που δημιουργούν ερωτήματα, αφού θεωρούσε ότι η τέχνη πρέπει να αγγίζει και να κάνει το κοινό να σκέφτεται, ακόμα και όταν ασχολείται με δύσκολα θέματα όπως το τραύμα ή την αποξένωση. Η ηθοποιία της περιλαμβάνει κλιμακούμενη εκφραστική απόδοση, με αρχικό στάδιο την ηρεμία και εν συνεχεία να εκφράσει πιο δυναμικά αισθήματα. Η προσέγγιση της Ούλμαν στην υποκριτική αποτελείται από «θάρρος και συναισθηματική διαφάνεια», δε η διακριτική λεπτότητά της και η ικανότητά της να απεικονίζει ταυτόχρονα αντικρουόμενα συναισθήματα, κυρίως σε ταινίες όπως το Persona (1966) του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, όπου ήταν σε μεγάλο χρονικό διάστημα σιωπηλή, επέτρεψε στο πρόσωπο και τις εκφράσεις της να μεταφέρουν τεράστιο συναισθηματικό υπόβαθρο υπό απόλυτο έλεγχο. Αυτό το εσωστρεφές, καθοδηγούμενο από τους χαρακτήρες στυλ έδινε έμφαση στα καταπιεσμένα συναισθήματα και την εσωτερική σύγκρουση, απομακρύνοντας από τις συμβατικές ερμηνείες και κερδίζοντας ένα τιμητικό Όσκαρ το 2022 για την ιδιομορφία της ετούτη. Αμφισβήτησε την ανδροκρατούμενη κινηματογραφική βιομηχανία μετακινούμενη πίσω από την κάμερα τις δεκαετίες του 1990 και του 2000 σκηνοθετώντας αρκετές ταινίες μεγάλου μήκους, όπως οι Sofie, Kristin Lavransdatter, Private Confessions και Faithless. Σκηνοθέτησε επίσης πολλά θεατρικά έργα που παγκοσμίως έλαβαν εξαιρετικές κριτικές. Πέρα από την καλλιτεχνική της καριέρα, η Ούλμαν υπήρξε υποστηρίκτρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ενδυνάμωσης των μειονεκτούντων ανθρώπων. Επίσης υπήρξε πυλώνας διεκδίκησης των γυναικείων δικαιωμάτων, συγκρουόμενη με τις εντάσεις της ατομικής επιθυμίας, της παράδοσης και των κοινωνικών περιορισμών, συζητώντας ανοιχτά τις εμπειρίες της στον έρωτα, τη μητρότητα και τις συνειδητές επιλογές της να διεκδικήσει την αυτονομία της στην επαγγελματική και προσωπική της σφαίρα, κάτι που ήταν ασυνήθιστο για δημόσια πρόσωπα εκείνη την εποχή. Παρά το εμβληματικό της έργο στον κινηματογράφο, παρέμεινε παράλληλα ηθοποιός του θεάτρου. Αποτελεί δίκαια σπουδαία φυσιογνωμία της 7ης τέχνης, με αδιαμφισβήτητη αξία.

Χαραχτηριστικές ταινίες :

Persona (1966)
1) Η Ώρα του Λύκου (1968) Hour of the Wolf, Vargtimmen, Bergman
2) Η Ντροπή (1968) Shame, Skammen, Bergman
3) Κραυγές και ψίθυροι (1972) Cries and Wishper, Viskningar, och rop Bergman
4) Σκηνές από ένα Γάμο (1973) Scene from a Marriage, Scener ur ett äktenskap, Bergman
5) Face to Face (1976) Πρόσωπο με πρόσωπο, Ansikte mot ansikte, Bergman
6) Autumn Sonata (1978) Φθινοπωρινή Σονάτα, Höstsonaten, Bergman
7) Το πάθος (1969) En Passion, The Passion of Anna, Bergman
8) Ο μαγεμένος αυλός (1975) Trollflöjten, The Magic Flute, Bergman
9) The Serpent’s Egg (1977) Bergman
10) A Bridge Too Far (1977) Richard Attenborough
11) Nybyggarna (1972) Jan Troell
12) Utvandrarna (1971) Jan Troell
13) The Night Visitor (1971) Laslo Benedek

Ίνγκμαρ Μπέργκμαν :
Ο Ίνγκμαρ Μπέργκμαν είναι γνωστός για τις βαθιά προσωπικές και ψυχολογικά έντονες ταινίες του, οι οποίες συχνά διερευνούν θέματα θανάτου, πίστης και υπαρξισμού. Τα έργα του χαρακτηρίζονται από αυστηρή αισθητική, αυστηρά γραφικά και εστιάζουν σε κοντινές μελέτες χαρακτήρων, με συχνά ηθοποιούς με τους οποίους συνεργάστηκε επανειλημμένα.
Εμβαθύνουν σε πολύπλοκες ανθρώπινες σχέσεις, ιδιαίτερα εντός οικογενειών, και καταπιάνονται με ζητήματα απομόνωσης και ταυτότητας.

Βασικά χαρακτηριστικά:

1. Ψυχολογική διερεύνηση καταστάσεων :
   Εμβαθύνουν στην εσωτερική ζωή των χαρακτήρων του, διερευνώντας τις σκέψεις, τα συναισθήματα και τα κίνητρά τους με μεγάλη ένταση. Συχνά χρησιμοποιεί κοντινά πλάνα για να αποκαλύψει λεπτές συναισθηματικές αποχρώσεις και να δημιουργήσει μια αίσθηση οικειότητας μεταξύ του κοινού και των χαρακτήρων.
2. Υπαρξιακά Θέματα:
   Καταπιάνεται με θεμελιώδη ερωτήματα σχετικά με τη ζωή, τον θάνατο, την πίστη και την ανθρώπινη κατάσταση. Οι χαρακτήρες του συχνά αντιμετωπίζουν τη δική τους θνητότητα και το νόημα της ύπαρξής τους, αμφισβητώντας μερικές φορές την ύπαρξη του Θεού ή παλεύοντας με πνευματικές κρίσεις.
3. Λιτό Στυλ:
   Χαρακτηρίζονται συχνά από λιτό και μινιμαλιστικό οπτικό στυλ. Χρησιμοποιεί συχνά ασπρόμαυρη κινηματογράφηση, φυσικό φωτισμό και απλά σκηνικά για να δημιουργήσει μια αίσθηση ρεαλισμού και να επικεντρωθεί στο ψυχολογικό δράμα.
4. Χρήση ίδιων Ηθοποιοί και Συνεργάτες:
   Συνεργάστηκε συχνά με μια βασική ομάδα ηθοποιών και συνεργατών καθ’ όλη τη διάρκεια της καριέρας του, συμπεριλαμβανομένων των Λιβ Ούλμαν, Μαξ φον Σίντοφ και Μπίμπι Άντερσον. Αυτή η δεμένη ομάδα βοήθησε στη δημιουργία ενός αναγνωρίσιμου και συνεπούς στυλ σε όλη τη φιλμογραφία του.
5. Εξερεύνηση των Σχέσεων:
   Οι ταινίες του Μπέργκμαν συχνά εξετάζουν την πολυπλοκότητα των ανθρώπινων σχέσεων, ιδιαίτερα μέσα στις οικογένειες και μεταξύ ζευγαριών. Εξερευνά θέματα αγάπης, προδοσίας, διακοπής της επικοινωνίας και αναζήτησης σύνδεσης.
6. Αυτοβιογραφικά Στοιχεία:
   Περιέχονται αυτοβιογραφικά στοιχεία, που αντανακλούν τις δικές του εμπειρίες, σχέσεις και αγώνες. Αυτή η προσωπική πινελιά συμβάλλει στην αυθεντικότητα και τη συναισθηματική δύναμη του έργου του.
7. Παιχνιδιάρικη διάθεση και αισθησιασμός:
   Ενώ είναι γνωστός για τα σοβαρά και συχνά σκοτεινά θέματά του, ο Μπέργκμαν ενσωμάτωσε επίσης στιγμές παιχνιδιάρικης διάθεσης και αισθησιασμού στις ταινίες του, όπως φαίνεται στο «Χαμόγελα μιας καλοκαιρινής νύχτας».

Στην ουσία, οι ταινίες του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν αποτελούν μια ισχυρή διερεύνηση της ανθρώπινης ψυχής, καταπιάνεται με παγκόσμια θέματα μέσα από ένα ξεχωριστό και βαθιά προσωπικό κινηματογραφικό στυλ.

Χαραχτηριστικές ταινίες :
Καλοκαίρι με τη Μόνικα (1953) Summer with Monica, Sommaren med Monika
Η νύχτα των Σαλτιμπάγκων (1953) Saudust and Tinsel, Gycklarnas afton
Ένα μάθημα αγάπης (1954) A lesson in love, En lektion i kärlek
Χαμόγελα μιας καλοκαιρινής νύχτας (1955) Smiles of a Summer Night, Sommarnattens leende
Η έβδομη σφραγίδα (1957)The 7th Sea, Det sjunde inseglet
Άγριες φράουλες (1957) Wild Strauberies, Smultronstället
Ο Μάγος, Ο άνθρωπος με τα δύο πρόσωπα (1958) The Magician, Ansiktet (1958)
Η Πηγή των Παρθένων (1960) The Virgin Spring, Jungfrukällan
Μέσα από το σπασμένο καθρέφτη (1961) Through a Glass Darkly, Såsom i en spegel
Χειμερινό Φως (1963) Winter Light, Nattvardsgästerna
Η Σιωπή (1963) Silence, Tystnaden
Persona (1966)
Η Ώρα του Λύκου (1968) Hour of the Wolf, Vargtimmen
Η Ντροπή (1968) Shame, Skammen
Κραυγές και ψίθυροι (1972) Cries and Wishper, Viskningar och rop
Σκηνές από ένα Γάμο (1973) Scene from a Marriage, Scener ur ett äktenskap
Face to Face (1976) Πρόσωπο με πρόσωπο, Ansikte mot ansikte
Autumn Sonata (1978) Φθινοπωρινή Σονάτα, Höstsonaten
Fanny and Alexander (1982) Φανή και Αλέξανδρος, Fanny och Alexander
Το πάθος (1969) En Passion, The Passion of Anna
Ο μαγεμένος αυλός (1975) Trollflöjten, The Magic Flute
Το μάτι του διαβόλου (1960) The Devil’s eye Djävulens öga
Έρωτες εφήβων (1950) Summer Interlude, Sommarlek
Όνειρα γυναικών (1955) Dreams, Kvinnodröm
Στο κατώφλι της ζωής (1958) Brink of Life, Nära livet
Waiting Women (1952) Secrets of Women, Kvinnors väntan
The Serpent’s Egg (1977)

Περσόνα 1966 Μπέργκμαν :
Αναφέρεται σε μια ηθοποιό που σταματά απότομα να μιλάει και σε μια νοσοκόμα που έχει αναλάβει να τη φροντίζει, κάτι που οδηγεί σε μια έντονη και ανησυχητική σχέση μεταξύ των δύο γυναικών. Η ταινία είναι γνωστή για το πειραματικό της στυλ, τις ονειρικές σκηνές και την ασάφεια, που προσελκύουν πολλαπλές ερμηνείες. Ο Μπέργκμαν χρησιμοποιεί τις πειραματικές τεχνικές της ταινίας για να διερευνήσει την ίδια τη φύση της κινηματογράφησης, αμφισβητώντας τον ρόλο του σκηνοθέτη και τη δύναμη της κινηματογραφικής χειραγώγησης. Τα μεταμυθοπλαστικά στοιχεία της ταινίας υποδηλώνουν ότι ακόμη και οι πιο δυνατές και συγκινητικές σκηνές είναι τελικά κατασκευασμένες και τεχνητές. Πρωτοποριακό κ αξεπέραστο σε αξία κ επιδραστικότητα αριστούργημα της 7ης τέχνης, έχοντας διαχρονική επίδραση.